مصیبت منابع

After a kind invitation of Sadegh to contribute in this weblog, I thought to present a summary of main finding of our recent study about the macroeconomy effects of oil price shocks on the Iranian economy. The first version of this study, which has been revised especially in the methodology section, delivered in the 11th IIES Int. conference (2006) in Tehran and can be downloaded from this link:

 (ترجمه و تلخیص از جعفر خیرخواهان)

توضيح مترجم: در آن ايامي كه دولت خاتمي با افتخار از تاسيس صندوق ذخيره ارزي ياد مي­كرد فصلنامه Finance and Development در شماره دسامبر ۲۰۰۱در مقاله اي، بي­اثر بودن چنين صندوق­هايي براي كشورهاي در حال توسعه را ثابت كرد (در يكجاي آن نوشته بود « این صندوق­ها احتمالاً زمانی می­توانند وظیفه خود را تمام و کمال انجام دهند که اصولاً نیازی به آنها وجود نداشته باشد.») كه من هم بي­درنگ آن را ترجمه نمودم و به همت علي فرح بخش كه گرداننده صفحه اقتصادي روزنامه نوروز بود در تاريخ ۱۸ دي ۱۳۸۰ و در صفحه ده آن روزنامه به چاپ رسيد (بخش اشاره مقاله هم كار او است). اينك هم نوروز توقيف شده است و هم فرح بخش راهي زندان گرديده است به اميد آزادي هر چه زودتر آنها.

اين مطلب را با اندكي تغييرات براي استفاده خوانندگان اين وبلاگ مجددا در اينجا قرار مي دهم.

مقاله ای که پیش روی دارید، ترجمه، تلخیصی و تالیفی است از قسمت اول مقاله اقتصاددان شهیر تولوادور گیلفیاسون با نام(  NATURAL RESOURCES AND ECONOMIC GROWTH: WHAT IS THE CONNECTION?) که در سال 2001 نوشته شده است. این مقاله برای درک ابتدایی و نسبتا جامع از مفهوم مصیبت منابع(resource curse) بسیار مفید و مثمرثمر است. در این بخش به بسترهایی که مصیبت منابع را ایجاد می کنند از نظر گیلفاسون و نیز از نظر سایر اندیشمندان این حوزه  می پردازیم. سعی بر آن است تا حد امکان تمامی بسترهای ذکر شده در این قسمت جمع آوری گردد و به بیان آید. اما در قسمت بعد؛ تجربه اپک را در برابر تجربه نروژ به نظاره نشسته و علل موفقیت دومی و شکست اولی را بررسی می کنیم.

ساختار مدلهاي رايجي كه رابطه ميان فزوني منابع و رشد اقتصادي را بررسي مي كنند، تقريبا هميشه يكسان و مشابه بوده است. يك افزايش يا يك وابستگي به منابع طبيعي، بر روي برخي از متغيرها و مكانيسم هاي نامعلومي اثر مي گذارد كه آنها سبب ساز كندي و يا صدمه ديدن رشد اقتصادي مي شوند. يك چالش بسيار مهم براي تئوريسن هاي رشد و نيز اقتصادداناني كه به مطالعه و بررسي تجربي در اين گرايش مي پردازند، مشخص نمودن و تعريف كردن تقريبي اين متغيرها و مكانيسم هاست.

تا به امروز، چهار بستر و طريقه اصلي براي اثرگذاري منابع طبيعي بر كندي رشد اقتصادي در ادبيات علم اقتصاد شناسايي و پيشنهاد شده است.(هرچند طبق مطالعات ما این بسترها به 7 بستر هم قابل گسترش است که در این مقاله آمده است) همانطور كه مشاهده خواهيم كرد؛ اين بسترها مي توانند بعنوان انواعي از برون راني(Crowding Out) توصيف شوند. بعبارت ديگر آنطور كه عموما استدلال شده است؛ سرمايه طبيعي، گرايشي به برون راندن ديگر انواع سرمايه ها دارد. و بنابراين باعث كندي رشد مي شود.